Alvleesklier-ontsteking of Pancreatitis

De alvleesklier (pancreas) is een plat, dun, langgerekt orgaan. Het ligt langs de dunne darm, vlak achter de maag. 

De alvleesklier is sterk doorbloed en heeft een afvoergang, die samen met de afvoergang van de gal (uit de lever) in de dunne darm uitkomt.

anatomie van de alvleesklier of pancreas bij de kat
De alvleesklier ligt direct achter de maag, tegen de darmen aan

De alvleesklier bevat twee belangrijke type cellen.
  • Eén groep cellen (de endocriene pancreas) produceert hormonen (insuline en glucagon) die het suikergehalte van het bloed regelen. Zie suikerziekte hond / kat.
  • De andere groep cellen (exocriene pancreas) produceert verteringsenzymen, die in de dunne darm worden afgegeven om het voedsel te verteren. Als deze enzymen de alvleesklier zelf gaan verteren, noemen we dat een alvleesklierontsteking.
De internationale naam van een alvleesklierontsteking is pancreatitis.
 

Symptomen alvleesklierontsteking 

De meest voorkomende verschijnselen van pancreatitis zijn
  • braken
  • uitdroging
  • een pijnlijke buik
  • sloomheid
  • koorts
Deze verschijnselen kunnen acuut en hevig zijn, maar ook mild en chronisch:
  • In het ergste geval kan een patiënt met een acute pancreatitis binnen enkele uren aan de complicaties van deze aandoening overlijden.
  • Er zijn ook patiënten die volledig genezen.
  • De problemen kunnen ook veel milder zijn, maar wel steeds terugkomen (chronische pancreatitis).
Bij de ziekte EPI is de alvleesklier verdwenen als gevolg van een langzaam en subtiel verlopende alvleesklierontsteking.
 

Alvleesklier verteert zichzelf

De enzymen die de alvleesklier produceert, worden bij een gezond dier pas actief in de dunne darm. Als deze enzymen al in de alvleesklier vrij komen, verteren ze de klier zelf. Dit noemen we een alvleesklierontsteking of pancreatitis.

De enzymen die vrijkomen verteren ook het weefsel om de alvleesklier heen. Er ontstaat een lokale buikvliesontsteking en ook de maag, dunne darm en lever kunnen ter plekke aangetast raken.

Een alvleesklierontsteking wordt meestal NIET veroorzaakt door een virus, bacterie of immuunziekte. 

Antibiotica, anti-virale middelen en middelen als prednison worden meestal niet voorgeschreven.
 

Oorzaak pancreatitis

In veel gevallen is de oorzaak van alvleesklierontsteking bij de hond niet te achterhalen, maar mogelijke oorzaken zijn:
  • Vet voedsel en abnormaal voedsel.
  • Vetzucht (obesitas).
  • Leverziekten (hond, kat).
  • Overgeven of diarree.
  • Ziekte van Cushing.
  • Buikoperatie, verwonding van de buik.
  • Tumoren of ontstekingen in de buurt van de pancreas.
  • Gebruik van sommige medicijnen.

Diagnose alvleesklierontsteking.

- bloedonderzoek bij pancreatitis

  • In de meeste gevallen wordt een verdenking op een alvleesklierontsteking uitgesproken na het meten van het pancreas lipase (PLI, spec cPL of fPL, snap cPL of fPL).
    • Een lage PLI zegt dat er geen sprake is van een alvleesklierontsteking.
    • Een ​verhoogde waarde geeft aan dat er mogelijk sprake is van alvleesklierontsteking. De verhoogde waarde is zeker niet bewijzend!
    • ​Pancreas lipase is vaak verhoogd bij ziekten die goed te behandelen zijn.  Aanvullend onderzoek is aan te raden.
  • Lipase en Amylase werden vroeger gebruikt om te onderzoeken op pancreatitis. Deze testen zijn  onbetrouwbaarder worden niet meer gebruikt.

- echo bij pancreatitis

  • Bij een verhoogde spec cPL (PLI) waarde is het aan te raden een echo van de buik te maken, om te kijken of de
    • alvleesklier afwijkend is.
    • oorzaak aan te wijzen is voor de problemen.
  • Een punctie van de alvleesklier kan dan uitwijzen of er sprake is van een ontsteking, tumor, en of er (zeldzaam!) bacteriën aanwezig zijn.
  • Met een echo kunnen ook andere ziekten als een galgang ontsteking, een buikvliesontsteking en problemen aan het maag-darmkanaal worden vastgesteld. 

- endoscopie bij pancreatitis

Als de hond al langer overgeeft en/of diarree heeft, is een endoscopie aan te raden. Als de maag of darmontsteking onder controle is, kan de alvleesklier tot rust komen.
 

Behandeling alvleesklierontsteking

Er zijn geen medicijnen die een alvleesklierontsteking kunnen genezen, dat moet het lichaam vooral zelf doen.
 
De behandeling bestaat uit
  • Pijnstilling (opiaten en ketamine)
  • Het onderdrukken van de misselijkheid en het braken (Cerenia®).
  • Infusen moeten zorgen dat de hond niet uitdroogt
  • Dwangvoeding moet zorgen voor voldoende energie om te herstellen.  Als een hond steeds al zijn eten uitbraakt, moet dit tijdelijk niet meer worden gegeven. 
  • Plasmatransfusies kunnen in zeer ernstige gevallen nodig zijn. 
Wij raden u aan om alle medicatie die niet strikt noodzakelijk is te stoppen:
  • Antibiotica en prednison zijn meestal niet zinvol.
  • Pijnstillers van het NSAID-type (als metacam, rimadyl, previcox etc) kunnen de situatie verergeren.
 

Eten bij een alvleesklierontsteking

Als een dier met een alvleesklierontsteking veel overgeeft, is het geven van voeding niet zinvol, en mogelijk schadelijk. 
Zodra een hond of kat niet meer overgeeft, is het raadzaam om eten aan te bieden, desnoods te dwangvoeren.

Bij honden is een vetarm en goed verteerbaar dieet aan te raden.

Als er sprake is van chronische maagdarmklachten, kan een ander voedingsadvies worden gegeven.
 

Prognose 

De prognose voor een hond met acute pancreatitis die moet worden opgenomen, is moeilijk te voorspellen. Sommige dieren overleven de acute pancreatitis niet, zelfs niet met de beste zorg.
 
De prognose van chronische pancreatitis is over het algemeen goed, vooral als alleen met verandering van voer de ontsteking al onder controle is. Uw hond moet wel goed in de gaten worden gehouden of er zich geen complicaties, zoals suikerziekte, voordoen.
 

Leestips

Andere bezoekers van deze pagina, waren ook geïnteresseerd in: 
auteur: Tjerk Bosje, specialist interne geneeskunde der gezelschapsdieren

Deel deze pagina